Bijbelstudiedag HoogliedVoorwoord Ø Hooglied behoort samen met Openbaring tot de moeilijkste boeken van de Bijbel.
Ø Wij doen vandaag een poging om zicht op het boek te krijgen.
Ø Geholpen door: Commentaar van Pauptit (toegezonden door Jaap), gebaseerd op werk van Bullinger en Van Andel (1909), Bullinger weer gebaseerd op werk van Dr. Ginsburg. Van Andel op het werk van de Franse hoogleraar Godet. Gaat in ieder geval terug op Ibn Ezra (rond AD 1100).
Ø Les: Niet één iemand kan de waarheid ontdekken, maar met elkaar kunnen wij steeds meer van de veelkleurige wijsheid van God gaan zien.
Opzet 1.
Plaats, Naam, Schrijver & Tijd
2.
Boodschap van Hooglied
3.
Inhoud van Hooglied
4.
Conclusie
1. Plaats, Naam, Schrijver & Tijd 1.1.Plaats in de Bijbel Ø Behorend tot de vijf
Megillot (feestrollen) uit de
Ketubim (Geschriften) >
Ruth (Wekenfeest), Prediker(Loofhuttenfeest), Klaagliederen (Verwoesting tempel) en Esther (Purim).
Ø Hooglied wordt op de 8
e dag van het Paasfeest gelezen, als de verlossing uit Egypte wordt gevierd > Hooglied wordt gezien als afspiegeling van Gods liefdesverklaring aan en het verbond tussen Hem en Zijn volk >
Lezen: Jer. 2:1-2 + Hoogl. 8:5.
Ø Hooglied wordt ook wel geplaatst in een rij van Wijsheidsboeken (LXX) >
Job – Spr. – Pred. – Hoogl., deze zouden de weg van de enkeling tonen van leed naar vreugde.
Ø Net als Esther en Prediker bevat Hooglied niet de naam van de HEERE >
Lezen: Hoogl. 8:6 > Hier staat niet Jahweh, maar
'Jah' (uitleg onzeker).
1.2.Naam van het boek Ø Lezen: Hoogl. 1:1a >
"Hooglied" > Afgeleid van het Duitse
'das Hohelied' (Luther), verwant aan
'Hochzeit' (bet. bruiloft). Engels:
'Song of Solomon'.
Ø Hebreeuws >
'sir hassirim' >
Lied van de Liederen' > het allermooiste/beste/belangrijkste lied > het hoogste lied/Hooglied. Een rabbijn stelde dat de wereld de dag niet waard was waarop Hooglied aan Israël was gegeven.
Ø 'Lied' > Houdt niet noodzakelijk in dat het boek gezongen werd, reciteren kan ook.
Ø Rabbijnse literatuur > Hooglied is het beste van alle boeken van Salomo.
Ø Vroeger werd de jongemannen geadviseerd het boek niet voor het 30
e levensjaar te lezen > vanwege de moeilijke boodschap of de seksuele strekking?
Ø In ieder geval zijn er in de loop van de geschiedenis mensen geweest die de seksueel getinte passages uit Hooglied wilden verwijderen.
1.3.De schrijver Ø Lezen: Hoogl. 1:1b >
"dat van Salomo is" > beter is:
"aangaande Salomo".
Ø Dit kan inhouden dat:
-
Het lied
door Salomo is (hij is de auteur).
-
Het lied
Salomonisch is (passend in de wijsheidtraditie van Salomo).
-
Het lied
voor Salomo is (gewijd aan hem is).
-
Het lied
over Salomo is (hij is het onderwerp).
Ø Er zijn argumenten voor en tegen het auteurschap van Salomo:
+ Uit Hooglied blijkt veel kennis van internationale handel en spijzen >
Lezen: Hoogl. 4:13-14.
+ Uit Hooglied blijkt veel kennis van de natuur > 22 plantensoorten, 15 diersoorten genoemd >
Lezen: Hoogl. 1:12-14 + 4:1-2.
+ Egyptische invloeden merkbaar >
Lezen: Hoogl. 1:9.
+ Hooglied staat in het rijtje met Spreuken en Prediker.
- Salomo wordt soms negatief afgeschilderd >
Lezen: Hoogl. 8:11-12.
- Salomo speelt feitelijk een bijrol in het boek >
Lezen: Hoogl. 1:7 > De geliefde van de Sulammitische is een herder.
- Er wordt een exclusief huwelijk beschreven, iets wat Salomo zeker niet had >
Lezen: Hoogl.
2:16 + 6:3.
Ø Conclusie: Wij kunnen niet met zekerheid vaststellen dat Salomo de auteur is van Hooglied. Wij zullen het boek vooral beschouwen als
"Lied van de liederen aangaande Salomo".
1.4.Tijd van schrijven Ø Feiten:
-
Salomo wordt genoemd (Hoogl. 1:5, 3:7-11 + 8:11-12).
-
De tekst veronderstelt een groot verenigd Israël >
Lezen: Hoogl. 1:14 (Zuiden) en Hoogl. 4:8 (Noorden).
-
Salomo wordt als
'womanizer' afgeschilderd >
Lezen: Hoogl. 1:9-11.
-
Jeruzalem en Tirza (eerste hoofdsteden van verdeelde rijk) worden in één adem genoemd >
Lezen: Hoogl. 6:4.
Ø Conclusie: Geschreven in het tweede deel van Salomo zijn regeerperiode, toen hij een enorme harem vergaarde en hem voorspeld werd dat zijn rijk in twee delen uiteen zou vallen (1 Kon. 11).
Ø Liefdesliederen waren in die tijd in de Oosterse cultuur niet ongewoon. Uit Egypte zijn verschillend collecties liefdesliederen overgeleverd die gelijkenis hebben met Hooglied. Al deze liederen waren vaak monologen. Hooglied laat een samenspel van betogen horen. Toch een vb. uit het Egyptische
'Spreuken van de grote hartsvreugde':
De ene, geliefde, onvergelijkbaar.
Mooier dan de hele wereld.
Kijk, ze is als de glanzende Nieuwjaarssterren
voor een mooi jaar.
De van deugd lichtende,
met een stralende huid,
met ogen die helder blikken,
met lippen die zoet spreken.
Zij heeft geen woord teveel.
Met hoge hals en stralende borst
heeft zij echt lazuursteen op het haar.
Haar armen overtreffen het goud,
haar vingers zijn als lotuskelken.
et zware lendenen en smalle heupen,
zij van wie de dijen om haar schoonheid strijden,
met een edele gang, wanneer ze op de aarde treedt,
zij rooft mijn hart met haar groet.
Zij geeft dat de halzen van alle mannen
zich keren om naar haar te kijken.
Iedereen die zij groet, verheugt zich.
Hij voelt zich als de eerste van de jonge mannen.
Wanneer zij uit huis gaat, is het
alsof men naar haar, de ene, kijkt.
|
Ø Ook in deze tijd bezingen wij nog vaak onze geliefden: 'Daar gaat ze…' (Clouseau, 1989), 'Julia' (Henk Westbroek, 1998), 'Zij' (Marco Borsato, 2002), 'Rosanne' (Nick en Simon, 2008), 'What makes you Beautiful' (One Direction, 2011).
Ø Hooglied bevat dus thema's die universeel en tijdloos zijn.
2. Boodschap van Hooglied 2.1.Verschillende boodschappen van het boek Verschillende opvattingen aangaande de boodschap:
Ø Verzameling losse liefdesliederen die de huwelijksgang in het Midden Oosten beschrijven.
Ø Allegorie van Gods handelen met Israël >
Lezen: Hoogl. 4:5 > De borsten zijn de eerste leiders van Israël zo wordt gesuggereerd:
"Zoals de borsten de schoonheid en sier van een vrouw vormen, zo zijn Mozes en Aäron de schoonheid en versiering van Israël." Vanuit de kerkgeschiedenis: Overgang van oude naar nieuwe verbond waarbij de twee borsten de twee verbonden betreffen.
Ø Hooglied beschrijft verschillende perioden van Israëls heilsgeschiedenis.
Ø Hooglied beschrijft het individuele verlangen van de ziel naar God >
Lezen: Hoogl. 1:13 > Boodschap:
De mens die Gods Woord in Zijn hart ontvangt is gelukkig te prijzen.
Ø Liefdeslied over Gods/Christus' liefde voor/huwelijk met de kerk.
Ø Laatste eeuw wordt door Bijbeluitleggers steeds meer waarde gehecht aan de historische duiding van het boek. Beschrijft daarbij het proces van:
verloving > bruiloft > huwelijksleven.
Wij onderscheiden drie boodschappen:
Ø Historische > Een liefdesverhaal zoals zich dit in het verleden zou hebben afgespeeld.
Ø Zedelijke > Trouw in de liefde, weerstand tegen onzedelijkheid, genieten van elkaar en de liefde
Ø Mogelijk Typologische/Profetische > De 'acteurs' in het stuk vormen typen binnen Gods plan.
2.2.Het mogelijke verhaal van Hooglied 2.2.1. Verhaal De Sulammitische is verliefd geworden op een Herder. De liefde is wederzijds. De broers van de Sulammitische willen echter haar eer beschermen en proberen aanvankelijk de liefde te beletten. De Sulammitische is ongewild in contact met koning Salomo gekomen. Hij wil haar inpalmen en in zijn harem opnemen. De Dochters van Jeruzalem (de harem) helpen de Sulammitische te overreden. Zij blijft echter trouw aan haar Herder. 2.2.2. Hoofdpersonen 1.
De Sulammitische (bet.:
'vreedzaam') >
Lezen: Hoogl. 6:13 > uit Sulam, waarsch. hetzelfde als Sunem (noordelijk van Jeruzalem, tegen Galilea aan) >
Lezen: Hoogl. 1:5-6+1:8+7:1.
2.
De Herder > de ware geliefde van de Sulammitische >
Lezen: Hoogl. 1:7a, 2:16, 6:3.
3.
Salomo > met het karakter van een casanova >
Lezen: Hoogl. 1:9-11, 6:8-9.
4.
De dochters van Jeruzalem > harem van Salomo >
Lezen: Hoogl. 1:2-4a+4c + 5:9 + 3:5.
5.
De broers van de Sulammitische > zij willen haar eer bewaren >
Lezen: Hoogl. 8:8-9.
6.
Inwoners van Jeruzalem > zij prijzen Salomo >
Lezen: Hoogl. 3:6-11.
7.
De vrienden van de herder >
Lezen: Hoogl. 8:5a.
2.2.3. Doel van het verhaal -
Echte liefde boven zedeloosheid waarderen.
-
Salomo zijn veelwijverij en de gevolgen hiervan aan de kaak stellen?
-
Een beeld schetsen van het ideale Israël > Trouw aan de HEERE > Vrede (naambetekenis Sulammitische) vindt dit slechts door de Ene Herder aan te hangen.
-
Typologische/Profetische boodschap > De Sulammitische is een beeld van het gelovig overblijfsel dat zich niet laat meeslepen door de rijkdom en begeerte van de antichrist, maar dat vasthoudt aan haar
'eerste liefde', namelijk Christus, die uitgebeeld wordt door de Herder. Zie ook Ps. 45.
2.2.4. Indeling van Hooglied -
Naar Van Andel & De Companion Bible.
-
Zie uitdraai.
3. Aantal gedeelten uit Hooglied 3.1.Behandelen Hooglied 1:2-11 1:2-4a > De dochters van Jeruzalem loven Salomo en willen tot zijn harem behoren.
1:4b > De Sulammitische verklaart dat ook zij meegenomen is tot in de hoven van de Koning.
1:4c > De dochters van Jeruzalem roemen Salomo
1:5-6 > De Sulammitische beschrijft haar afkomst, haar taak en het niet goed letten op zichzelf. Het gevolg is dat zij nu tegen haar wil in de harem van Salomo is
1:7 > De Sulammitische spreekt haar verlangen uit naar hem die zij werkelijk liefheeft > de Herder.
1:8 > De dochters van Jeruzalem bespotten als het ware de Sulammitische.
1:9-11 > Salomo verschijnt ten tonele en wil de Sulammitische inpalmen met sieraden.
1:12-14 > De Sulammitische geeft aan dat haar gedachten niet bij de koning zijn, die haar verlaten heeft voor de maaltijd, maar dat haar gedachten bij haar geliefde zijn.
1:15 > De herder spreekt bewonderend tegen de Sulammitische.
1:16-17 > De Sulammitische spreekt de duurzaamheid van hun liefde uit.
3.2.Behandelen Hooglied 2:8-3:5 2:8-14 > De Sulammitische ziet verwachtend uit naar haar Herder.
2:15 > De broers van de Sulammitische stellen haar aan als bewaakster van de wijngaarden, zodat zij niet meer rond kan gaan en haar eerbaarheid kan verliezen.
2:16-17 > De Sulammitische is het contact met haar geliefde verloren en vraagt hem terug te keren.
3:1-4 > De Sulammitische gaat op zoek naar haar geliefde.
3:5 > De Sulammitische leert de dochters van Jeruzalem dat de liefde niet gevonden kan worden, maar dat de liefde iets is wat je overkomt (zie ook 8:4,
Lezen).
3.3.Behandelen Hooglied 8:5-14 8:5a > De vrienden van de Herder zijn als herauten die de komst van de Herder en de Sulammitische.
8:5b-7 > De liefde wordt vergeleken met een tweede leven dat niet teniet gedaan kan worden.
8:6 > Woorden die de broers van de Sulammitische ooit spraken worden genoemd: Als zij volwassen en standvastig is mag zij trouwen, als zij onvolwassen en wankelmoedig is nog niet.
8:10-12 > De Sulammitische toont haar volwassenheid. Daarbij wil zij vrij zijn van Salomo en haar eer bewaren voor haar geliefde.
8:13 > De Herder roept de Sulammitische tot zich.
8:14 > De Sulammitische roept de herder tot zich (vgl. met Opb. 22:17+20,
Lezen).
4. Conclusie Ø Hooglied is een moeilijk boek dat niet eenvoudig eenduidig te verklaren valt.
Ø De belangrijkste lessen zijn:
-
Liefde tussen man en vrouw is iets wat heel mooi is en wat geuit mag worden.
-
Liefde is iets wat voor ons mensen moeilijk grijpbaar is en het is belangrijk om er verstandig mee om te gaan.
-
Het Bijbelboek Hooglied biedt ons hierin een Historische, Zedelijke en Typologische/Profetische les.
Ø Afsluiten met Hoogl. 8:7 (
Lezen).
Indeling van Hooglied, Het Lied van de Liederen
1:1-11
|
I. Inleiding
|
1:1
|
Opschrift
|
1:2-4a
|
De Dochters van Jeruzalem over Salomo
|
1:4b
|
De Sulammitische over haar verblijf bij de koning
|
1:4c
|
De Dochters van Jeruzalem over Salomo
|
1:5-6
|
De Sulammitische tegen de Dochters van Jeruzalem
|
1:7
|
De Sulammitische over de Herder
|
1:8
|
De Dochters van Jeruzalem tegen de Sulammitische
|
1:9-11
|
Salomo tegen de Sulammitische
|
1:12-2-7
|
IIa. Sulammitische en haar geliefde samen
|
1:12-14
|
De Sulammitische over de HerderHerderH
|
1:15
|
De Herder over de Sulammitische
|
1:16-1:17
|
De Sulammitische tegen de Herder
|
2:1
|
De Sulammitische over zichzelf
|
2:2
|
De Herder over de Sulammitische
|
2:3-4
|
De Sulammitische over de Herder
|
2:5-6
|
De Sulammitische tegen de dochters van Jeruzalem
|
2:8-3:5
|
IIb. Sulammitische en haar geliefde gescheiden
|
2:8-14
|
De Sulammitische over de Herder
|
2:15
|
De Broers van de Sulammitische
|
2:16-3:4
|
De Sulammitische over de Herder
|
3:4-3:5
|
De Sulammitische tegen de Dochters van Jeruzalem
|
3:6-5:1
|
IIIa. Sulammitische en haar geliefde samen
|
3:6-11
|
De Inwoners van Jeruzalem over Salomo
|
4:1-5
|
De Herder tegen de Sulammitische
|
4:6
|
De Sulammitische tegen de Herder
|
4:7-15
|
De Herder tegen de Sulammitische
|
4:16
|
De Sulammitische over de Herder
|
5:1
|
De Herder tegen de Sulammitische
|
5:2-8:4
|
IIIb. Sulammitische en haar geliefde gescheiden
|
5:2-7
|
De Sulammitische over de Herder
|
5:8
|
De Sulammitische tegen de Dochters van Jeruzalem
|
5:9
|
De Dochters van Jeruzalem tegen de Sulammitische
|
5:10-16
|
De Sulammitische tegen de Dochters van Jeruzalem
|
6:1
|
De Dochters van Jeruzalem tegen de Sulammitische
|
6:2-3
|
De Sulammitische tegen de Dochters van Jeruzalem
|
6:4-9
|
Salomo tegen de Sulammitische
|
6:10
|
De Dochters van Jeruzalem over de Sulammitische
|
6:11-12
|
De Sulammitische tegen Salomo
|
6:13a
|
De Dochters van Jeruzalem tegen de Sulammitische
|
6:13b
|
Sulammitische tegen Salomo en de Dochters van Jeruzalem
|
6:13c
|
De Dochters van Jeruzalem over de Sulammitische
|
7:1-5
|
De Dochters van Jeruzalem over de Sulammitische
|
7:6-9
|
Salomo tot de Sulammitische
|
7:10-8:3
|
De Sulammitische over de Herder
|
8:4
|
De Sulammitische tegen de Dochters van Jeruzalem
|
8:5-14
|
IV. De Sulammitische keert terug
|
8:5a
|
Vrienden van de HHHerder tegen elkaar
|
8:5b-7
|
De Sulammitische tegen de Herder
|
8:8-9
|
De Broers van de Sulammitische tegen elkaar
|
8:10-12
|
De Sulammitische tegen haar broers
|
8:13
|
De Herder tegen de Sulammitische
|
8:14
|
De Sulammitische tegen de Herder
|
Hoofdrolspelers 1. De Sulammitische2. De Herder3. Salomo4. De dochters van Jeruzalem5. De broers van de Sulammitische6. De inwoners van Jeruzalem7. De vrienden van de herder
